plende
Polskie Centrum SPA Kołobrzeg

Koło­brzeg, mia­sto o dużej tra­dy­cji uzdro­wi­sko­wej, nazy­wany jest ostat­nio pol­ską sto­licą SPA. Składa się na to kilka czyn­ni­ków: bogata histo­ria, atrak­cyjne poło­że­nie, powszech­nie uznane walory kli­ma­tyczne oraz bar­dzo liczne obiekty SPA .

czy­taj więcej …

Koło­brze­skie uzdrowisko

 

Powsta­nie i rozwój

 

Na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku poja­wiła się moda na lecz­ni­cze kąpiele mor­skie. Nad Bał­ty­kiem i Morzem Pół­noc­nym powsta­wały pierw­sze kąpie­li­ska. Koło­brzeg wów­czas był mia­stem – twier­dzą, a mimo to w 1802 roku posta­no­wiono tu także zbu­do­wać kąpie­li­sko mor­skie. Pro­jekt jed­nak upadł. Ama­to­rzy kąpieli, któ­rych przy­by­wało, musieli tu orga­ni­zo­wać sobie pobyt indy­wi­du­al­nie napo­ty­ka­jąc na różne trud­no­ści.
W roku 1825 wła­dze mia­sta wydały zarzą­dze­nie regu­lu­jące korzy­sta­nie z kąpieli. Usta­lono czas kąpieli w godz. 5 –9 i 17 – 21 oraz wyzna­czono miej­sce: dla pań z lewej strony ujścia Par­sęty, dla panów z pra­wej strony. W cza­sie kąpie­lo­wym nie wolno było panom prze­by­wać w pobliżu miej­sca kąpie­lo­wego dla pań. Osoby naru­sza­jące te usta­le­nia były ści­gane przez poli­cję i karane. Pięć lat póź­niej powstały pierw­sze inwe­sty­cje w miej­scach kąpie­lo­wych: przej­ścia przez wydmy umoc­nione drew­nem i szat­nie. Do celów lecz­ni­czych zaczęto też wyko­rzy­sty­wać miej­scowe źró­dła solanki. W 1830 r. powstały pierw­sze łazienki solan­kowe. Na pustych tere­nach nad­mor­skich zakła­dano tereny zie­lone.
Od połowy XIX w. w Koło­brzegu zaczęli pra­co­wać leka­rze – bal­ne­olo­dzy: dr Moses Beh­rend (1801–1869) i dr Her­mann Hir­sch­feld (1825–1885). Zaczęły uka­zy­wać się porad­niki dla kura­cju­szy w języku nie­miec­kim i pol­skim. Powstał tu pro­fe­sjo­nalny ośro­dek lecz­ni­czy. Zna­la­zły się pie­nią­dze na dal­sze inwe­sty­cje. Nowo­cze­sne zamknięte zakłady kąpieli mor­skich, osobne dla pań i osobne dla panów, stwo­rzyły odpo­wiedni poziom warun­ków kąpieli. Nie trzeba było wpro­wa­dzać, sto­so­wa­nych w bied­niej­szych kąpie­li­skach, tzw. karet kąpie­lo­wych. Szybko powięk­szała się baza zabie­gowa, hote­lar­ska i gastro­no­miczna. Zbu­do­wano dom zdro­jowy (1864), teatr (1868) i liczne miej­sca kon­cer­towe.
Likwi­da­cja twier­dzy w 1872 roku stwo­rzyła prze­strzeń i warunki do dal­szego roz­woju uzdro­wi­ska. Powstał zarząd uzdro­wi­ska miej­skiego na czele z bur­mi­strzem. Orga­nem wyko­naw­czym był dyrek­tor. Na początku XX wieku roczna liczba kura­cju­szy prze­kro­czyła 15 tysięcy i cią­gle wzra­stała. Do Koło­brzegu przy­jeż­dżali przede wszyst­kim miesz­kańcy Ber­lina i Polacy ze wszyst­kich trzech zabo­rów. Wielką pro­mo­cją uzdro­wi­ska była orga­ni­za­cja w Koło­brzegu w dniach 5–9 czerwca 1911 roku mię­dzy­na­ro­do­wego kon­gresu do spraw lecz­nic­twa mor­skiego. Koło­brzeg uzy­skał rangę uzdro­wi­ska pierw­szej kate­go­rii.
W cza­sie pierw­szej wojny świa­to­wej uzdro­wi­sko peł­niło funk­cję wiel­kiego laza­retu. Podob­nie było w cza­sie dru­giej wojny świa­to­wej. W marcu 1945 roku w wyniku cięż­kich walk cała baza uzdro­wi­skowa legła w gru­zach.
Po woj­nie, już w gra­ni­cach pań­stwa pol­skiego, uzdro­wi­sko stało się przed­się­bior­stwem pań­stwo­wym. Nastą­piły dłu­gie lata odbu­dowy. Dzia­łal­ność uzdro­wi­skową roz­po­częto w latach 1953–1954. Obok „PP Uzdro­wi­sko Koło­brzeg” powsta­wały liczne bran­żowe ośrodki lecz­ni­cze . W latach sie­dem­dzie­sią­tych Koło­brzeg stał się jed­nym z naj­więk­szych ośrod­ków uzdro­wi­sko­wych w Polsce.

 

Dom zdro­jowy i jego otoczenie

 

Tu było cen­trum życia uzdro­wi­sko­wego. Pierw­szy dom zdro­jowy zbu­do­wano w 1864 r. jako budowlę o kon­struk­cji słu­powo – ramo­wej. Dano mu nazwę Pałac Nad­brzeżny. W następ­nych latach go roz­bu­do­wano o skrzy­dło połu­dniowe (1873) i żela­zną werandę (1879). W końcu XIX wieku zgod­nie stwier­dzono, że obiekt ten nie odpo­wiada ani potrze­bom, ani też swo­jej pre­ten­sjo­nal­nej nazwie. Wobec tego wybu­rzono stary budy­nek i na jego miej­scu w latach 1898–1899 zbu­do­wano oka­zały pałac w stylu neo­re­ne­san­so­wym według pro­jektu ber­liń­skich archi­tek­tów Hoeni­gera i Sedel­mey­era. W pół­noc­nej czę­ści budowli znaj­do­wały się 53 pokoje gościnne z wido­kiem na morze. W skrzy­dle pro­sto­pa­dłym do morza mię­dzy innymi były: jadal­nia, sala na 500 miejsc i repre­zen­ta­cyjna sala kon­cer­towa na 1000 miejsc. Była to naj­więk­sza sala w mie­ście. W niej odby­wały się oprócz kon­cer­tów także różne uro­czy­sto­ści. W pobliżu Pałacu Nad­brzeż­nego powstał zespół innych obiek­tów uzdrowiskowych.

 

Kąpie­li­ska i sanatoria

 

Naj­więk­szą atrak­cją były kąpie­li­ska mor­skie. Naj­pierw były dwa, jedno dla pań, dru­gie dla panów. Takie były wymogi ówcze­snej oby­cza­jo­wo­ści. Zbu­do­wano je na początku dru­giej połowy XIX wieku. Były to drew­niane budowle na palach w kształ­cie zbli­żo­nym do pod­kowy. Wewnątrz kąpie­li­ska były pomo­sty ze scho­dami i miej­sce do kąpa­nia. Całość była osło­nięta rzę­dami kabin – roz­bie­ralni. Kąpie­li­sko dla pań znaj­do­wało się w rejo­nie obec­nego pomnika Zaślu­bin Pol­ski z Morzem, a kąpie­li­sko dla panów na wyso­ko­ści obec­nego hotelu „Gryf”. Obo­wią­zu­jące normy oby­cza­jowe stop­niowo zmie­niały się.

 

Na początku XX w. tole­ro­wano już wspólne kąpiele w gro­nie rodzin­nym. W związku z tym w latach 1902–1903 zbu­do­wano na wyso­ko­ści obec­nych sana­to­rium „Mewa” i „Ikar” trze­cie kąpie­li­sko – dla rodzin. Dwu­krot­nie je prze­bu­do­wy­wano: w roku 1910 i 1924. W latach dwu­dzie­stych ubie­głego wieku oby­cza­jo­wość ule­gła dal­szym zmia­nom. Wszy­scy mogli kąpać się w morzu na całej dłu­go­ści plaży. Około 1930 r. roze­brano kąpie­li­ska dla pań i dla panów. Dotych­cza­sowe kąpie­li­sko dla rodzin stało się dostępne dla wszyst­kich. Powstała tu duża kawiar­nia z tara­sem. W związku z narze­ka­niem na to, że woda w Bał­tyku bar­dzo czę­sto jest zimna, na początku lat osiem­dzie­sią­tych XIX wieku zbu­do­wano zakład cie­płych kąpieli mor­skich.
Od połowy XIX wieku obok kąpieli mor­skich w Koło­brzegu zaczęto sto­so­wać też lecze­nie kli­ma­tyczne tzw. tala­so­te­ra­pię. Do tego celu słu­żyła przede wszyst­kim plaża. Stały tu ławki i krze­sła ogro­dowe, a od lat osiem­dzie­sią­tych także kosze pla­żowe. Na plaży obo­wią­zy­wał ubiór cał­ko­wity. Ubiór kąpie­lowy uży­wany był tylko na tere­nie zamknię­tych kąpie­lisk. Opa­la­nie było nie­modne, dla­tego wszy­scy cho­dzili w dużych kape­lu­szach, a panie powszech­nie uży­wały para­soli. Po zmia­nie oby­cza­jo­wo­ści w latach dwu­dzie­stych ubie­głego wieku na plaży można było prze­by­wać w ubio­rze kąpie­lo­wym. Stało się też modne opalanie.

 

W 1830 r. w małym domku przy ul. Panew­niki (obec­nie I Armii WP) urzą­dzono pierw­sze łazienki solan­kowe. Było tam 12 kabin z drew­nia­nymi wan­nami. Powstały jesz­cze dwa tego typu obiekty. Póź­niej zaczęto łączyć pod jed­nym dachem bazę zabie­gową i pokoje gościnne – powstały sana­to­ria.
Koło­brze­skie sana­to­ria dys­po­no­wały boga­tym asor­ty­men­tem zabie­gów lecz­ni­czych. Obok kąpieli mor­skich i tala­so­te­ra­pii były to: kąpiele i inha­la­cje solan­kowe, zabiegi boro­wi­nowe i fango, kura­cja pitna (żętyca, miej­scowa woda mine­ralna i prze­fil­tro­wana woda mor­ska), zabiegi fizy­ko­te­ra­peu­tyczne i gim­na­styka lecznicza.

 

Żró­dło: wyko­rzy­stano mate­riały z archi­wum Muzeum Oręża Pol­skiego w Koło­brzegu